Η πρώτη περίοδος συχνά συνοδεύεται από αβεβαιότητα και σύγχυση. Τι σημαίνει αυτό για μένα; Είμαι φυσιολογική; Τι να περιμένω; Αν καταλάβεις καλύτερα την περίοδό σου, μπορείς να απαλύνεις το άγχος και την ανησυχία. Άλλωστε, κανείς δεν ωφελήθηκε ποτέ από το να γνωρίζει λιγότερα για το σώμα του. Αξίζει να νιώθεις σίγουρη για τις αλλαγές που περνάει το σώμα σου κάθε μήνα…τελεία. Όχι, δεν χρειάζεται να είναι τρομακτικό! Ας δούμε λοιπόν τι χρειάζεται να ξέρεις.
Πότε θα έρθει η πρώτη μου περίοδος;
Η ηλικία στην οποία εμφανίζεται η πρώτη περίοδος μπορεί να διαφέρει πολύ, αλλά γενικά η εμμηνορρυσία ξεκινά μεταξύ 8 και 15 ετών [1]. Η μέση ηλικία είναι περίπου τα 12, όμως είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι το σώμα του καθενός είναι διαφορετικό και δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το πότε θα έρθει η πρώτη σου περίοδος. Αν δεν έχεις αποκτήσει περίοδο μέχρι τα 15, καλό είναι να μιλήσεις με τον επαγγελματία υγείας σου, ο οποίος ίσως ζητήσει εξετάσεις για να ελέγξει τα επίπεδα των ορμονών.
Σημάδια της πρώτης περιόδου
Υπάρχουν μερικά σημάδια ότι η περίοδός σου πλησιάζει:
- Ανάπτυξη στήθους: Μπορεί να παρατηρήσεις ότι το στήθος σου αρχίζει να μεγαλώνει και να αλλάζει σχήμα.
- Ορμονικές αλλαγές: Μπορεί να έχεις εναλλαγές διάθεσης, ακμή και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με τις ορμονικές αλλαγές στο σώμα σου.
- Έκκριμα: Καθώς το σώμα σου προετοιμάζεται για την εμμηνορρυσία, μπορεί να παρατηρήσεις αυξημένο διαυγές ή λευκό έκκριμα από τον κόλπο. Είναι εντελώς φυσιολογικό και είναι ο τρόπος του σώματός σου να διατηρεί τον κόλπο καθαρό και υγιή.
- Τρίχες στην ηβική περιοχή: Μπορεί να παρατηρήσεις ότι αρχίζουν να φυτρώνουν τρίχες γύρω από την ηβική περιοχή και κάτω από τις μασχάλες.
- Κράμπες: Μερικά κορίτσια μπορεί να έχουν κράμπες ή φούσκωμα τις μέρες πριν από την περίοδο.
- Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι το σώμα του καθενός είναι διαφορετικό και ίσως να μην περάσεις από όλες αυτές τις αλλαγές πριν την πρώτη σου περίοδο.
Πόσο αίμα θα χάσω;
Μπορεί να φαίνεται πολύ, αλλά σε κάθε περίοδο χάνονται μόνο περίπου 3 έως 5 κουταλιές της σούπας αίματος (έως περίπου 80 ml) [5]. Δηλαδή, στην πραγματικότητα όχι και τόσο πολύ. Την πρώτη ή τις δύο πρώτες μέρες της περιόδου, μπορείς να περιμένεις πιο έντονη ροή. Καθώς η περίοδος συνεχίζεται, η ροή θα γίνεται σταδιακά πιο ελαφριά.
Πώς μοιάζει το αίμα της περιόδου;
Οι περίοδοι έρχονται σε διάφορα χρώματα. Ναι, αλήθεια! Ίσως περιμένεις να είναι μόνο έντονο κόκκινο, όμως το εμμηνορρυσιακό αίμα μπορεί να είναι και πολύ πιο ανοιχτό ή πιο σκούρο. Για παράδειγμα, μπορεί να δεις καφέ αίμα στην αρχή ή στο τέλος της περιόδου. Εντελώς φυσιολογικό. Μπορεί επίσης να δεις κάποιους θρόμβους (ή κομματάκια). Μπορείς να βρεις περισσότερα στο άρθρο μας για το αίμα της περιόδου.
Είναι εντάξει να μιλάμε για την περίοδο
Είτε επειδή εμπλέκεται αίμα ή αναπαραγωγικά όργανα (ή και τα δύο) είτε εξαιτίας των πολλών στερεοτύπων και παρανοήσεων που τις περιβάλλουν, πολλοί άνθρωποι απλώς δεν νιώθουν άνετα να μιλούν για την περίοδό τους. Πρέπει όμως να σταματήσουμε να κρύβουμε την περίοδο και να μιλάμε γι' αυτήν πίσω από κλειστές πόρτες! Η περίοδος δεν χρειάζεται να μένει μυστική, ειδικά αν σκεφτείς πόσοι άνθρωποι την έχουν. Όταν έχεις την πρώτη σου περίοδο, είναι σημαντικό να το γνωρίζεις αυτό. Δεν είναι καθόλου ντροπιαστική, βρώμικη ή επαίσχυντη! Είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι του να είσαι άνθρωπος με μήτρα.
Ιστορίες πρώτης περιόδου:
Η πρώτη περίοδος είναι διαφορετική για τον καθένα. Αποφασίσαμε να συγκεντρώσουμε μια συλλογή ιστοριών πρώτης περιόδου από κάποιους από εμάς στη snuggs:
Ήμουν 13 ετών και επισκεπτόμουν τη Νέα Ζηλανδία με τροχόσπιτο μαζί με την οικογένειά μου. Να το επαναλάβω…τροχόσπιτο (όχι ακριβώς πολλή ιδιωτικότητα, αυτό είναι σίγουρο). Κατά τη διάρκεια μιας εξόρμησης για κατάδυση με δελφίνια, παρατήρησα λίγο αίμα στο κάτω μέρος του μαγιό μου. Το στομάχι μου βούλιαξε – για κάποιο λόγο το να αποκτήσω περίοδο μου φάνηκε κάτι κακό, σχεδόν σαν να έχανα την παιδική μου ηλικία. Πήγα κατευθείαν να το πω στη μαμά μου. Για να ξεπλύνω το αίμα, μου είπε απλώς να πάω για ένα μπάνιο στον ωκεανό. Στην πραγματικότητα, δεν έκανε και πολύ φασαρία γι' αυτό. Ήμουν ευγνώμων που είχα μαζί μου την καλύτερή μου φίλη, που μπορούσε να μοιραστεί τον τρόμο μου. Δεν ήξερα και πολλά για την περίοδο ή για το πώς να την διαχειριστώ εκείνη την εποχή. Έτσι, το να βρω ποια προϊόντα περιόδου να χρησιμοποιήσω ήταν δύσκολο – πίστεψέ με, είχα πολλές διαρροές (και δάκρυα) στην πορεία!
Απέκτησα περίοδο στα 10. Ήταν πρωί καθημερινής και έπρεπε να πάω σχολείο. Η αδελφή μου, που ήταν 25 ετών, ήταν μαζί μου εκείνο το πρωί για να με βοηθήσει να ετοιμαστώ. Όταν πήγα στην τουαλέτα, παρατήρησα έναν κόκκινο λεκέ στο εσώρουχό μου. Αν θυμάμαι καλά, δεν ένιωσα σοκ ούτε τρόμο, μόνο λίγο μπερδεμένη, αλλά ήξερα τι μου συνέβαινε. Φώναξα απλώς στην αδελφή μου από την τουαλέτα ότι νομίζω πως απέκτησα περίοδο. Μου είπε ότι έγινα γυναίκα και ότι δεν χρειάζεται να πάω σχολείο σήμερα και, ειλικρινά, μόνο αυτό είχε σημασία για μένα - όχι σχολείο; Ας έρθει. Ό,τι χρειαστεί. Το πιο δύσκολο ήταν να κρύβω την περίοδό μου στο σχολείο, όπως μου είπε η δασκάλα μου - είπε ότι οι συμμαθητές μου δεν θα καταλάβαιναν.
Δεν θυμάμαι ακριβώς πόσο χρονών ήμουν όταν ήρθε για πρώτη φορά η περίοδός μου, αλλά θυμάμαι καθαρά τη σύγχυση που ένιωσα όταν είδα αίμα στο εσώρουχό μου μετά την τουαλέτα. Ευτυχώς, η μαμά μου ήταν στο σπίτι και μπόρεσα να της μιλήσω. Λιγότερο ευτυχώς, ήταν αρκετά πρόθυμη να μοιραστεί αυτά τα «νέα» με τον μπαμπά μου, κάτι που ήταν πολύ άβολο εκείνη την εποχή. Το να μιλάω για την περίοδό μου φαινόταν κάτι πολύ προσωπικό που δεν έπρεπε να γίνεται κοινό. Και μου πήρε λίγο χρόνο να ηρεμήσω με τα δικά μου συναισθήματα ανασφάλειας και ευαλωτότητας. Η εμμηνορρυσία ήταν ένα ευαίσθητο θέμα και παρότι όλες οι γυναίκες τη βιώνουν κάθε μήνα, κανείς δεν φαινόταν να νιώθει άνετα να μιλά ανοιχτά γι' αυτήν. Εκτός, βέβαια, από τις διαφημίσεις στην τηλεόραση, που έμοιαζαν με κάτι που δεν πρέπει να βλέπουν τα παιδιά. Θυμάμαι ακόμα πόσο δύσκολο ήταν να βγάλω τη σερβιέτα από την τσάντα μου στο σχολείο, όσο πιο κρυφά γινόταν, ώστε να μην το προσέξει κανείς από τους συμμαθητές μου.
Πόσο θα διαρκέσει η περίοδός μου;
Η περίοδός σου μπορεί να διαρκέσει έως και 7 μέρες [6]. Ωστόσο, οι διαφορές στη διάρκεια της περιόδου είναι συχνές και αυτό πιθανότατα θα αλλάξει κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής σου ζωής. Αν η περίοδός σου διαρκεί τακτικά πάνω από 8 μέρες, καλό είναι να μιλήσεις με τον επαγγελματία υγείας σου [7].
Ποια προϊόντα περιόδου να χρησιμοποιήσω;
Η επιλογή προϊόντων περιόδου μπορεί να προκαλεί σύγχυση. Ποιο είδος να διαλέξεις; Αυτό εξαρτάται εντελώς από εσένα. Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος προϊόν, το θέμα είναι να βρεις αυτό που σου ταιριάζει καλύτερα. Στην αρχή, αυτό μπορεί να σημαίνει λίγο πειραματισμό. Μερικές από τις πολλές επιλογές:
Εσώρουχα περιόδου – Ένα εσώρουχο περιόδου λειτουργεί σαν κανονικό εσώρουχο, αλλά μπορεί να απορροφά την εμμηνορρυσιακή ροή, οπότε μπορείς να το φοράς αντί για ταμπόν και σερβιέτες. Ωραίο, έτσι; Υπάρχουν πολλά είδη εσωρούχων περιόδου με διαφορετική απορροφητικότητα. Καλύπτουν από ελαφριά ροή μέχρι πολύ έντονη. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα αυτού του προϊόντος είναι ότι έχει σχεδιαστεί ώστε να φαίνεται λιγότερο ογκώδες και να μοιάζει με κανονικό εσώρουχο. Όχι μόνο αυτό, τα εσώρουχα περιόδου μπορούν να πλυθούν, να ξαναφορεθούν και να ξαναπλυθούν - ζήτω τα βιώσιμα προϊόντα περιόδου!
Σερβιέτες – διαφέρουν σε πάχος. Τις μέρες με πιο ελαφριά ροή, μπορεί να επιλέξεις μια πιο λεπτή σερβιέτα, που ονομάζεται και σερβιετάκι. Τις πιο έντονες μέρες, υπάρχουν πιο παχιές και πιο απορροφητικές επιλογές. Υπάρχουν ακόμα και σερβιέτες για τον ύπνο! Μερικοί άνθρωποι προτιμούν σερβιέτες με φτερά που διπλώνουν γύρω από τις άκρες του εσωρούχου και βοηθούν να μένει η σερβιέτα στη θέση της, αλλά αυτό είναι προσωπική προτίμηση. Υπάρχουν επίσης επαναχρησιμοποιήσιμες σερβιέτες που μπορείς να χρησιμοποιείς και να πλένεις! Πολλές επιλογές!
Ταμπόν – υπάρχουν ταμπόν διαφορετικών μεγεθών, άλλα ελαφριά, άλλα κανονικά και άλλα super. Οι περισσότεροι άνθρωποι ξεκινούν με ελαφριά ταμπόν, αλλά τις πιο έντονες μέρες μπορεί να επιλέξεις να αλλάξεις μέγεθος. Κάποιοι άνθρωποι θέλουν επίσης να χρησιμοποιούν ταμπόν με εφαρμοστή. Είναι ίδια με τα κανονικά ταμπόν, αλλά αντί να τοποθετείς το ταμπόν με τα δάχτυλά σου, συνοδεύονται από πλαστικό ή χάρτινο εφαρμοστή (έναν σωλήνα που κρατά το ταμπόν) ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει την τοποθέτηση. Τα βήματα για την τοποθέτηση ενός ταμπόν μπορείς να τα βρεις εδώ.
Κύπελλα περιόδου – τα κύπελλα περιόδου μοιάζουν με τα ταμπόν στο ότι τοποθετούνται στον κόλπο. Είναι φτιαγμένα από σιλικόνη και συγκρατούν το αίμα μέχρι να αδειάσουν. Μπορούν επίσης να επαναχρησιμοποιηθούν.
Τι γίνεται με τις διαρροές;
Είναι φυσιολογικό να ανησυχείς μήπως η περίοδός σου περάσει στα ρούχα σου. Αν συμβεί αυτό, μην αγχώνεσαι, σχεδόν όλες μας έχουμε βρεθεί εκεί. Δεν υπάρχει λόγος να ντρέπεσαι! Μπορείς να δέσεις ένα πουλόβερ ή μια ζακέτα γύρω από τη μέση σου μέχρι να πας να αλλάξεις και να χρησιμοποιήσεις προϊόντα περιόδου. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, μπορεί να σου φανεί χρήσιμο να έχεις πάντα μαζί σου κάποια έκτακτα προϊόντα περιόδου.
Μπορεί ένα ταμπόν να χαθεί μέσα μου;
Όχι, δεν μπορεί. Όταν τοποθετείς ένα ταμπόν, μένει στον κόλπο σου. Το μόνο άλλο άνοιγμα είναι ο τράχηλος της μήτρας (στο πάνω μέρος του κόλπου). Αλλά είναι πολύ μικρός για να περάσει ένα ταμπόν. Όλα τα ταμπόν έχουν ένα νήμα στη μία άκρη που μένει έξω από το σώμα σου. Μπορείς να αφαιρέσεις το ταμπόν οποιαδήποτε στιγμή χρησιμοποιώντας αυτό το νήμα.
Γιατί νιώθω κράμπες;
Για να αποβληθεί το ενδομήτριο (η επένδυση της μήτρας), η μήτρα συσπάται ή σφίγγεται. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση των κραμπών. Για κάποιους ανθρώπους οι κράμπες μπορεί να είναι ήπιες, ενώ για άλλους μπορεί να είναι έντονα επώδυνες. Μην ανησυχείς όμως, υπάρχουν μερικά μέτρα που μπορείς να πάρεις για να ανακουφίσεις τις κράμπες, όπως να βάλεις θερμοφόρα/θερμαινόμενο επίθεμα στο στομάχι και στη μέση σου, να γυμνάζεσαι τακτικά και να πίνεις αρκετά υγρά. Μπορείς επίσης να επιλέξεις να πάρεις κάποιο παυσίπονο χωρίς συνταγή. Αν οι κράμπες και οι πόνοι της περιόδου σε εξουθενώνουν – δηλαδή δεν μπορείς να πας σχολείο, να συμμετέχεις σε κοινωνικές δραστηριότητες ή να σηκωθείς από το κρεβάτι (ή αν επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σου με άλλους τρόπους), μίλησε με τον επαγγελματία υγείας σου.
Είναι εντάξει να μιλάμε για την περίοδο
Είτε επειδή εμπλέκεται αίμα ή αναπαραγωγικά όργανα (ή και τα δύο) είτε εξαιτίας των πολλών στερεοτύπων και παρανοήσεων που τις περιβάλλουν, πολλοί άνθρωποι απλώς δεν νιώθουν άνετα να μιλούν για την περίοδό τους. Πρέπει όμως να σταματήσουμε να κρύβουμε την περίοδο και να μιλάμε γι' αυτήν πίσω από κλειστές πόρτες! Η περίοδος δεν χρειάζεται να μένει μυστική, ειδικά αν σκεφτείς πόσοι άνθρωποι την έχουν. Όταν έχεις την πρώτη σου περίοδο, είναι σημαντικό να το γνωρίζεις αυτό. Δεν είναι καθόλου ντροπιαστική, βρώμικη ή επαίσχυντη! Είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι του να είσαι άνθρωπος με μήτρα.
Πώς να μιλήσεις στους γονείς σου για την πρώτη σου περίοδο
Είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώθεις λίγο αγχωμένη ή αβέβαιη για το πώς να μιλήσεις στους γονείς σου για την πρώτη σου περίοδο. Θυμήσου όμως ότι οι γονείς σου νοιάζονται για εσένα και θέλουν να σε στηρίξουν σε αυτή τη νέα εμπειρία. Εδώ είναι μερικές συμβουλές που μπορεί να κάνουν τη συζήτηση λίγο πιο εύκολη:
- Διάλεξε την κατάλληλη στιγμή: Επίλεξε μια στιγμή που οι γονείς σου δεν είναι πολύ απασχολημένοι ή αγχωμένοι για να μιλήσετε.
- Να είσαι ειλικρινής και άμεση: Πες τους ότι έχεις ερωτήσεις ή ανησυχίες για την πρώτη σου περίοδο και ότι θα ήθελες τη βοήθεια και τη στήριξή τους.
- Χρησιμοποίησε προτάσεις με «εγώ»: Αντί να λες «Δεν καταλαβαίνεις» ή «Δεν μου το είπες ποτέ», χρησιμοποίησε προτάσεις με «εγώ», όπως «Είμαι μπερδεμένη» ή «Θέλω να μάθω περισσότερα». Έτσι η συζήτηση θα είναι λιγότερο συγκρουσιακή και πιο συνεργατική.
- Θυμήσου ότι είναι φυσιολογικό: Οι γονείς σου πιθανότατα το έχουν περάσει οι ίδιοι και θα καταλάβουν πώς νιώθεις.
- Επανάλαβε τη συζήτηση: Αφού μιλήσετε, φρόντισε να ξαναμιλήσεις μαζί τους και να τους ενημερώσεις πώς πάνε τα πράγματα. Έτσι θα διατηρείται ανοιχτή η επικοινωνία και θα έχεις διαρκή στήριξη.
Πώς να μιλήσεις στο παιδί σου για την πρώτη του περίοδο
Μπορεί να είναι τρομακτικό να ξεκινήσεις να μιλάς στο παιδί σου για την περίοδο. Ως γονέας όμως, είναι ρόλος και ευθύνη σου να φροντίσεις το παιδί σου να νιώθει προετοιμασμένο και άνετο καθώς περνά αυτή τη νέα (και συχνά τρομακτική) εμπειρία. Εδώ είναι μερικές συμβουλές για να σπάσει ο πάγος.
- Ξεκίνα νωρίς: Είναι καλύτερο να αρχίσεις να κάνεις συζητήσεις για την εμμηνορρυσία αρκετά πριν αναμένεται η πρώτη περίοδος του παιδιού σου, ώστε να έχει χρόνο να επεξεργαστεί τις πληροφορίες και να κάνει όποιες ερωτήσεις έχει. Πες στο παιδί σου ότι είσαι εκεί για να το στηρίξεις και ότι θα το βοηθήσεις σε αυτή τη νέα εμπειρία.
- Δεν είναι μία συζήτηση: Η καλή εκπαίδευση για την εμμηνορρυσιακή υγεία απαιτεί πολλές συζητήσεις που εξελίσσονται. Επομένως, δεν χρειάζεται να το κατακλύσεις με όλες τις πληροφορίες μονομιάς. Δοκίμασε πολλές μικρές συζητήσεις σε μικρές δόσεις.
- Χρησιμοποίησε γλώσσα κατάλληλη για την ηλικία: Φρόντισε να χρησιμοποιείς γλώσσα που μπορεί να καταλάβει το παιδί σου και απόφυγε τους τεχνικούς όρους. Μπορείς ακόμα και να δοκιμάσεις ανοιχτές ερωτήσεις και να διαπιστώσεις τι ξέρει ήδη το παιδί σου - ίσως εκπλαγείς.
- Να είσαι ανοιχτός και ειλικρινής: Πες στο παιδί σου ότι η εμμηνορρυσία είναι φυσιολογικό και φυσικό κομμάτι της ενηλικίωσης και ότι δεν υπάρχει λόγος να ντρέπεται ή να αισθάνεται αμήχανα.
- Ενθάρρυνε τις ερωτήσεις: Πες στο παιδί σου ότι είσαι εκεί για να απαντήσεις σε όποιες ερωτήσεις έχει και ότι δεν πειράζει αν δεν τα καταλάβει όλα αμέσως. Αν δεν ξέρεις την απάντηση σε μια ερώτηση, πες του ότι θα επανέλθεις ή, ακόμα καλύτερα, αναζητήστε μαζί την απάντηση.
- Πρόσφερε αξιόπιστες πηγές: Δώσε στο παιδί σου πηγές, όπως βιβλία ή ιστοσελίδες, που μπορούν να προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες για την εμμηνορρυσία και τη διαχείρισή της. Μια εξαιρετική πηγή είναι το Amaze και ένα χρήσιμο βιβλίο είναι το The Period Book της Karen Gravelle. Μπορούν να τα περιηγηθούν όποτε θέλουν και μπορείς να το εκμεταλλευτείς ως ευκαιρία να ρωτήσεις αν έχουν κάποιες αναπάντητες απορίες.
Μερικές συμβουλές για νέους ανθρώπους σχετικά με τις πρώτες περιόδους:
- Χρησιμοποίησε όποιο προϊόν περιόδου νιώθεις ότι σου ταιριάζει καλύτερα, είτε είναι εσώρουχα περιόδου, σερβιέτες, ταμπόν ή κύπελλα περιόδου. Συχνά αυτό προκύπτει με δοκιμές και λάθη και σιγά σιγά θα μάθεις τι δουλεύει καλύτερα για εσένα.
- Παρακολούθησε τον εμμηνορρυσιακό σου κύκλο – αυτό μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμο για να καταλάβεις τι είναι φυσιολογικό για εσένα και τι συμβαίνει στο σώμα σου σε διαφορετικές στιγμές του μήνα.
- Να είσαι έτοιμη – ειδικά όταν ξεκινάς να έχεις περίοδο, είναι πιο πιθανό να είναι ακανόνιστη. Δηλαδή, μπορεί να εμφανιστεί αιφνιδιαστικά από καιρό σε καιρό. Μπορεί να σε βοηθήσει να είσαι προετοιμασμένη κουβαλώντας στην τσάντα σου κάποια προϊόντα περιόδου, αλλαξιά ρούχων σε περίπτωση διαρροών και ό,τι άλλο μπορεί να χρειαστείς για τη διαχείριση του πόνου της περιόδου.
- Φέρσου με καλοσύνη στο σώμα σου και θυμήσου να δίνεις προτεραιότητα στη φροντίδα του εαυτού σου – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό για εσένα.
Έχεις κι άλλες ερωτήσεις;
Σε καταλαβαίνουμε απόλυτα! Η περίοδος μπορεί να είναι μια μπερδεμένη και πιεστική περίοδος όσον αφορά τη διαχείριση της περιόδου. Είμαστε εδώ για εσένα, μη διστάσεις να μας κάνεις όποια ερώτηση θέλεις να απαντηθεί στη συνέχεια. Μπορείς επίσης να μιλήσεις με κάποιον που εμπιστεύεσαι ή με τον επαγγελματία υγείας σου.